Een tekenfilm kijken deed bijna iedereen als kind. Op zaterdagochtend vroeg opstaan, voor de televisie kruipen en urenlang kijken naar getekende figuren die avonturen beleefden. Die herinneringen zitten diep. Cartoons uit de jaren tachtig en negentig hebben een speciale plek in het hart van miljoenen mensen. Maar waarom eigenlijk? En wat maakt die oude series zo bijzonder, ook nu nog?
Hoe animatie begon en groot werd
Animatie bestaat al langer dan de meeste mensen denken. De eerste korte animatiefilmpjes verschenen al aan het begin van de twintigste eeuw. Walt Disney bracht in 1937 de eerste animatiefilm met geluid en kleur uit: Sneeuwwitje. Dat was een mijlpaal. Daarna volgden steeds meer studio’s en kwamen er series voor kinderen op televisie. In de jaren zeventig en tachtig ontdekten veel Europese omroepen dat geanimeerde series uit Japan en Amerika goedkoop in te kopen waren. Zo kwamen series als Heidi, Wickie de Viking en Maya de Bij op de Nederlandse televisie terecht. Die Japanse animaties hadden een heel eigen stijl: grote ogen, expressieve gezichten en sterke verhaallijnen. Het publiek was er meteen dol op.
Klassieke series die niemand vergeet
Wie opgroeide in de jaren tachtig of negentig, kent vast namen als De Smurfen, Dommel, Babar en de Troetelbeertjes. Deze series hadden iets wat veel moderne producties missen: eenvoud. De verhalen gingen over vriendschap, eerlijkheid en samen problemen oplossen. Foofur was een blauwe hond die met zijn vrienden een oud huis bewoonde. Plons de gekke kikker beleefde vrolijke avonturen in de natuur. Ovide en zijn vrienden op het eiland zorgden week na week voor spanning en plezier. Uit de jaren negentig zijn onder andere Bobby’s Wereld, Ratjetoe en Shin Chan bekend. Die series hadden vaak meer humor en een scherpere toon. Ze spraken ook oudere kinderen aan en bleven lang in de herinnering hangen. Ouders van nu herkennen de titels meteen als ze voorbijkomen.
Waarom nostalgie zo sterk werkt
Nostalgie is een krachtig gevoel. Het brengt mensen terug naar een tijd zonder zorgen, toen de grootste beslissing van de dag was welke cartoon je als eerste wilde zien. Wetenschappers weten dat herinneringen uit de kindertijd sterker zijn dan veel andere herinneringen. Dat komt doordat de hersenen in die periode volop in ontwikkeling zijn. Beelden, geluiden en muziek uit die tijd roepen dan ook intense emoties op. Het herkennen van een openingslied van een oude animatieserie kan mensen binnen een seconde terugbrengen naar hun kinderkamer. Platforms als YouTube en streamingdiensten maken het makkelijk om oude series terug te kijken. Veel mensen doen dat dan ook, soms samen met hun eigen kinderen. Op die manier worden klassieke verhalen doorgegeven aan een nieuwe generatie.
Animatie vandaag de dag
Moderne animatie is technisch gezien een stuk verder dan vroeger. Computeranimatie heeft de met de hand getekende stijl grotendeels vervangen. Films van studio’s als Pixar en DreamWorks zien er bijna levensecht uit. Toch maken handgetekende series een stille comeback. Veel ouders en kinderen waarderen de warmte van een klassieke tekenstijl. Series als De Familie Groen laten zien dat animatie voor kinderen ook in Nederland gemaakt wordt. Tegelijkertijd is er een groeiende groep volwassenen die animatieseries kijkt die voor hen gemaakt zijn. Die series bespreken zware onderwerpen op een toegankelijke manier. Animatie is daarmee allang niet meer alleen voor kinderen. Het is een volwassen kunstvorm die verhalen kan vertellen die in een gewone speelfilm nooit zo goed zouden werken.
Veelgestelde vragen
Welke Nederlandse animatieseries zijn er gemaakt voor kinderen?
Nederland heeft een bescheiden maar bijzondere animatietraditie. Bekende Nederlandse producties voor kinderen zijn onder andere Alfred Jodocus Kwak, dat in de jaren tachtig groot succes had, en later De Familie Groen. Ook co-producties waarbij Nederlandse omroepen betrokken waren, zoals bepaalde afleveringen van Sesamstraat, horen daarbij.
Waar kan ik oude animatieseries uit de jaren tachtig en negentig terugkijken?
Veel klassieke series zijn terug te vinden op YouTube, soms in hun geheel en soms als losse afleveringen. Streamingdiensten als Netflix en Disney+ bieden ook een deel van de klassiekers aan. Daarnaast zijn sommige series op dvd verkrijgbaar via webwinkels of tweedehands platformen.
Wat is het verschil tussen anime en een gewone animatieserie?
Anime is een verzamelnaam voor animatieseries en films die in Japan gemaakt zijn. Ze hebben vaak een herkenbare tekenstijl met grote ogen en gedetailleerde achtergronden. Veel bekende series uit de jaren tachtig, zoals Heidi en Maya de Bij, zijn Japanse producties. Een gewone animatieserie kan uit elk land komen en heeft geen vaste tekenstijl.
Zijn klassieke animatieseries geschikt voor kinderen van nu?
De meeste klassieke series zijn nog goed geschikt voor kinderen van vandaag. De verhalen gaan over universele thema’s zoals vriendschap, moed en eerlijkheid. Het enige dat kinderen misschien opvalt, is dat de animatiekwaliteit minder vloeiend is dan bij moderne producties. Dat went snel als het verhaal goed is.